Powszechna aktywność fizyczna w przestrzeni miejskiej jest jedną z największych zmian społecznych w Warszawie ostatnich dwóch dekad.

Zrozumienie tego fenomenu, badanie bogatej przeszłości warszawskiej kultury fizycznej i tworzenie innowacji o korzystnym wpływie na jakość życia mieszkańców stolicy to główne cele inicjatywy “Miasto w ruchu – kultura sportów miejskich Warszawy”. Projekt angażuje różne środowiska we wspólną twórczą debatę o ruchu w mieście.

Od października 2025 do czerwca 2026 roku w Zodiaku będą prowadzone prace zespołu badawczego i otwarte wydarzenia dla mieszkańców. Zaplanowaliśmy:

• Osiem wykładów z panelami dyskusyjnymi, które będą okazją do rozmowy mieszkańców, ekspertów i praktyków o roli kultury fizycznej w życiu miasta.
• Siedem spacerów i wypraw rowerowych, które będą łączyć odkrywanie sportowego ducha Warszawy z poznawaniem różnych form aktywności fizycznej.

Badacze zajmą się porządkowaniem wiedzy z zakresu historii aktywności fizycznej w Warszawie, jej relacji z przestrzenią miasta oraz wpływu na kulturę stolicy w przeszłości i obecnie. Wyniki badań zasilą program edukacyjny. Będą też podstawą dla warsztatów z udziałem projektantów przestrzeni oraz specjalistów innych dziedzin, które pozwolą wypracować innowacje dla działań miejskich i projektów przestrzennych wspierających aktywność fizyczną w stolicy.

Będziemy przyglądać się:

• Miejscom i obiektom sportowym oraz rekreacyjnym najważniejszym dla tożsamości Warszawy
• Sportom miejskim jako praktyce kulturowej i elemencie wizualności stolicy
• Relacjom przestrzeni aktywności z przyrodą i klimatem
• Niezrealizowanym ideom i scenariuszom olimpijskim dla Warszawy
• Sporcie jako narzędziu łączenia mieszkańców
• Przemianom w projektowaniu i funkcjach infrastruktury sportowej
• Nowym technologiom i sporcie w kontekście zdrowego miasta

Projekt będzie dokumentowany, a jego efekty i rekomendacje udostępnimy w na tej stronie.

• dr Maciej Frąckowiak (Wydział Socjologii Uniwersytet im. Adama Mickiewicza) – bada potencjał przestrzeni sportu i rekreacji jako miejsc integracji społecznej;
• Grzegorz Gądek (Fundacja Skwer Sportów Miejskich) – zajmuje się tematem zdrowych miast i wspierania aktywności fizycznej przez technologie cyfrowe;
• Ewelina Jaskulska (Architektoniczki) – zajmuje się tematem pokonywania barier uczestnictwa w kulturze fizycznej z uwagi na płeć, dzieląc się doświadczeniami z projektu Make Her Move;
• Wojciech Kacperski (Biuro Architektury i Planowania Przestrzennego) – socjolog miasta, varsavianista, interesują go ślady nieistniejących obiektów sportowych dawnej Warszawy;
• Małgorzata Kuciewicz, Simone De Iacobis (CENTRALA) – biorą pod lupę relacje sportu i rekreacji z naturalnym krajobrazem Warszawy, skupiają się na terenach nadwodnych i Skarpie Warszawskiej i przyglądają się temu jak zmiany klimatu wpływają na aktywność fizyczną;
• Aleksandra Litorowicz (Fundacja Puszka) – bada sporty miejskie w kontekście kulturowym i wizualnym, analizuje odzyskiwanie i negocjowanie przestrzeni miasta;
• dr Kamil Potrzuski (Katedra Nauk Humanistycznych i Społecznych Akademii Wychowania Fizycznego) – kieruje kwerendami archiwalnymi, które pogłębiają wiedzę na temat wybranych aspektów historii warszawskiej kultury fizycznej, zasila projekt wiedzą z zakresu historii warszawskiego sportu i ambicji olimpijskich Warszawy;
• dr Monika Wróbel (Fundacja Skwer Sportów Miejskich) – zajmuje się tematem przemian infrastruktury sportowej i rekreacyjnej w Warszawie oraz koordynacją prac badawczych w projekcie.

WYKŁAD – CZY WARSZAWA JEST MIASTEM W RUCHU?

• 14.10.2025 (18:00)

Czy Warszawa jest miastem w ruchu? To pytanie otwiera nasz cykl wykładów i wydarzeń w ramach projektu „Miasto w ruchu: kultura sportów miejskich w Warszawie”.

Sporty miejskie rozumiemy szeroko – jako wszelkie aktywności sportowe, które można uprawiać w przestrzeni miasta. Podczas wykładu dzięki danym miejskim przyjrzymy się, jak naprawdę rusza się Warszawa. Zastanowimy się jakie znaczenie mają sport i rekreacja dla zdrowia mieszkańców, jakości przestrzeni i budowania wspólnoty. Opowiemy też dlaczego warto przyglądać się relacji kultury fizycznej z miastem przez pryzmat historii, natury, architektury czy technologii.  To zaproszenie do rozmowy o tym, jak wyobrażamy sobie Warszawę – zdrową, otwartą i w ruchu.

SPACER – AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA I MODERNIZM – ODKRYJ Z NAMI KAMPUS AWF

• 16.11.2025 (11:00)

Zapraszamy na wyjątkowy spacer po kampusie Akademii Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie – jednym z najciekawszych przykładów modernistycznej architektury sportowej w Europie. To miejsce, w którym historia polskiego sportu spotyka się z wybitną myślą architektoniczną, a funkcjonalizm wciąż zachwyca świeżością i logiką rozwiązań przestrzennych.

WYKŁAD – SPORTOWE DNA WARSZAWY – RUCH I HISTORIA

• 27.11.2025 (18:00)

Zapraszamy na wykład, na którym porozmawiamy o historii sportu w Warszawie. Czy nasze miasto jest rzeczywiście miastem w ruchu i czy było nim już w przeszłości?

Za początek historii nowoczesnego sportu w Warszawie uważa się 1878 rok, kiedy to powstało najstarsze stowarzyszenie sportowe w naszym mieście – Warszawskie Towarzystwo Wioślarskie. Zatem historia sportu w stolicy liczy sobie już blisko 150 lat, przez ten czas wiele się wydarzyło, co miało wpływ zarówno na przestrzeń i społeczność miasta, ale również na jego życie w aspektach sportowych. Porozmawiamy o miejscach bardziej znanych, jak Agrykola, AWF, Torwar czy Stadion Narodowy, ale również bardziej zapomnianych, jak Dynasy, Dolina Szwajcarska, stadion Gwardii, Warszawianka, baseny Skry i Legii.

WYKŁAD – WODNIACKA PANORAMA

• 11.12.2025 (18:00)

Na wykładzie przyjrzymy się ewolucji miejskiej panoramy sportów przez pryzmat żywiołu wody, we wszystkich stanach jej skupienia.

Porozmawiamy o dziedzictwie dawnych terenów rekreacyjnych i obiektów sportowych. Zastanowimy się także nad ich relacjami z otaczającą przyrodą, ukształtowaniem terenu, klimatem i zmiennymi warunkami pogodowymi.

Przeglądając archiwalne fotografie, zachwycają nas dziś nieistniejące już skocznie narciarskie, osiedlowe sadzawki, architektura otwartych kąpielisk czy pływające pomosty na Wiśle. Warszawa ma długie tradycje sportów wiślanych, jednak część dawnych dyscyplin zniknęła z miejskiego krajobrazu (ślizgacze i narty wodne, zawody modeli pływających, łyżwiarstwo szybkie na torach plenerowych), a na ich miejscu pojawiły się nowe formy aktywności (pływania na desce ze skrzydłem, aqua aerobik, zajęcia na symulatorach narciarskich, jazda na rolkach).